PFAS in schoonmaakmiddelen en de nieuwe detergentenverordening: wat staat er te gebeuren?

Twee Europese dossiers over chemie raken direct aan wat er in de schoonmaakkast staat. Het eerste is het voorstel om de hele groep PFAS te verbieden, ingediend door Nederland en vier andere landen en nu in de laatste ronde van de wetenschappelijke beoordeling bij ECHA. Het tweede is de nieuwe detergentenverordening, Verordening (EU) 2026/405, die de regels voor was- en reinigingsmiddelen uit 2004 vervangt.

Het verschil in status is belangrijk. De PFAS-restrictie is op 21 september 2026 nog een voorstel: de Europese Commissie heeft er nog geen besluit over genomen. De detergentenverordening is wél aangenomen. Zij staat sinds 2 maart 2026 in het Publicatieblad en geldt vanaf 23 september 2029.

Hieronder wat er in beide dossiers staat, en wat het betekent voor wie professioneel schoonmaakt of schoonmaakmiddelen inkoopt.

Wat is de PFAS-restrictie?

PFAS (per- en polyfluoralkylstoffen) zijn door de mens gemaakte stoffen die water, vet en vuil afstoten en in het milieu vrijwel niet afbreken. Op 13 januari 2023 dienden Nederland, Denemarken, Duitsland, Noorwegen en Zweden bij het Europees Agentschap voor Chemische Stoffen (ECHA) een restrictievoorstel in; op 7 februari 2023 maakte ECHA het openbaar. Het dossier gaat over meer dan 10.000 PFAS-stoffen. Het voorstel richt zich bewust op de hele groep, volgens het RIVM "om vervanging van de ene PFAS door een andere te voorkomen".

Daarna volgde een consultatie van zes maanden, die in september 2023 eindigde. De vijf landen ontvingen ruim 5.600 reacties en werkten het dossier op basis daarvan bij. De definitieve versie van het achtergronddocument is op 24 juni 2025 met ECHA gedeeld: ruim 3.300 pagina's, tegenover circa 1.800 in het oorspronkelijke dossier.

Waar staat het proces in 2026?

Twee wetenschappelijke comités van ECHA beoordelen het voorstel: het Comité risicobeoordeling (RAC) en het Comité sociaaleconomische analyse (SEAC). In maart 2026 kondigde ECHA een consultatie van twee maanden aan over het conceptadvies van SEAC. Reacties konden tot 25 mei 2026 worden ingediend.

Volgens de samenvatting van keuringsbedrijf SGS steunen het definitieve advies van RAC en het conceptadvies van SEAC een EU-brede restrictie met specifieke, tijdgebonden uitzonderingen. In het Engels: beide comités "support an EU-wide restriction, subject to specific (time-limited) exemptions". Kernpunten uit die samenvatting:

• PFAS als stof op zich worden verboden; PFAS in andere stoffen, mengsels en voorwerpen worden beperkt tot grenswaarden.
• Het verbod zou 18 maanden na inwerkingtreding van de restrictie gaan gelden.
• Voor mengsels en voorwerpen gelden voorgestelde grenzen van 25 ppb per afzonderlijke PFAS, 250 ppb voor de som van PFAS en 50 ppm inclusief polymere PFAS.

Na de consultatie stelt SEAC zijn advies vast. ECHA legt beide adviezen voor aan de Europese Commissie, die uiteindelijk in overleg met de lidstaten over de nieuwe regels beslist. Daarna treedt het verbod in werking, met langere termijnen voor toepassingen die moeilijk te vervangen zijn. Een datum is er dus nog niet.

Wat betekent dat voor schoonmaakmiddelen?

Schoonmaakmiddelen zijn mengsels. Bevat een product PFAS, dan valt het onder de voorgestelde grenswaarden, ongeacht de toepassing. Of een specifiek product PFAS bevat, kun je alleen bij de leverancier nagaan; het veiligheidsinformatieblad is daarvoor het eerste aanknopingspunt. Het RIVM noemt water-, vet- en vuilafstotendheid als de eigenschappen waarvoor PFAS worden gebruikt. Dat zijn precies de eigenschappen die in sommige beschermende en glansgevende producten gezocht worden. Vraag ernaar voordat je een contract voor meerdere jaren tekent.

Wat regelt de nieuwe detergentenverordening?

De Europese Commissie deed op 28 april 2023 het voorstel om Verordening (EG) nr. 648/2004 te vervangen. Parlement en Raad bereikten op 10 juni 2025 een voorlopig akkoord, het Parlement stemde op 22 januari 2026 in tweede lezing in, en op 11 februari 2026 werd de tekst ondertekend. Publicatie volgde op 2 maart 2026. De verordening treedt twintig dagen na publicatie in werking en is, op twee onderdelen na, van toepassing vanaf 23 september 2029. De belangrijkste veranderingen:

• Digitaal etiket. De etiketinformatie mag op een fysiek etiket staan, of "on a digital label and duplicated on a physical label": digitaal én fysiek dus. Een deel van de informatie (bijlage V, deel C) mag alleen digitaal. Het Europees Parlement omschrijft het digitale etiket als vrijwillig.
• Digitaal productpaspoort. Voordat een fabrikant een detergent op de markt brengt, maakt hij een digitaal productpaspoort aan, bereikbaar via een gegevensdrager op het product. Fabrikanten bewaren het tien jaar.
• Navulverkoop. Wie een product via navulling verkoopt, moet de koper het fysieke etiket en de gegevensdrager meegeven, voor elke verpakking die wordt bijgevuld.
• Professionele middelen. Een "industrial and institutional detergent" is een middel voor gebruik buiten het huishouden door gespecialiseerd personeel. Het etiket moet, waar van toepassing, vermelden dat het om zo'n middel voor uitsluitend professioneel gebruik gaat.
• Micro-organismen. Reinigers met toegevoegde micro-organismen vallen nu expliciet onder de definitie van detergent en krijgen eigen eisen.
• Dierproeven. Het op de markt brengen van detergentia die voor deze verordening op dieren zijn getest, wordt verboden.
• Afbreekbaarheid. Folies rond capsules en tabletten moeten uiterlijk 23 maart 2032 afbreekbaar zijn; andere organische stoffen vanaf 10 procent van de massa uiterlijk 23 maart 2034.

Producten die vóór 23 september 2029 op de markt zijn gebracht en aan de oude verordening voldoen, mogen onbeperkt verkocht blijven worden.

Wat betekent dit voor schoonmaakbedrijven?

De verplichtingen liggen bij fabrikanten en importeurs, niet bij de gebruiker. Maar wie inkoopt, krijgt de gevolgen op het bordje. Vier praktische stappen, onze inschatting:

1. Vraag leveranciers naar PFAS. Laat per product bevestigen of er PFAS in zit en welk alternatief er klaarstaat als de restrictie doorgaat.
2. Reken op een etiket in twee vormen. Vanaf 2029 kan een deel van de informatie alleen nog via een QR-code of andere gegevensdrager te lezen zijn. Zorg dat medewerkers weten hoe ze dat lezen, ook op een schoonmaakkar zonder wifi.
3. Let op de vermelding voor professioneel gebruik. Middelen met die vermelding horen niet in handen van bewoners of klanten die zelf ook wat willen doen.
4. Gebruik navulling bewust. Navulstations op locatie zijn straks toegestaan, mits etiket en gegevensdrager per verpakking meegaan. Dat is een organisatievraag, geen chemievraag.

Meer over milieu en inkoop lees je op duurzaamheid en veiligheid en gezondheid.

Veelgestelde vragen

Is het PFAS-verbod al van kracht? Nee. Het is een restrictievoorstel dat ECHA's comités beoordelen. De consultatie over het SEAC-conceptadvies sloot op 25 mei 2026. Daarna beslist de Europese Commissie samen met de lidstaten; een datum is nog niet bekend.

Vanaf wanneer geldt de nieuwe detergentenverordening? Verordening (EU) 2026/405 is op 2 maart 2026 gepubliceerd en is van toepassing vanaf 23 september 2029, met uitzondering van twee afbreekbaarheidseisen die in 2032 en 2034 ingaan.

Moet ik als schoonmaakbedrijf zelf een digitaal productpaspoort maken? Nee. Het productpaspoort en het etiket zijn een plicht van de fabrikant of importeur. Jij moet wel kunnen bij de informatie erin, want die vervangt straks een deel van het papieren etiket.

Dit artikel is geen juridisch advies. Het geeft de stand van de wet- en regelgeving weer zoals gepubliceerd op 21 september 2026.