PPWR: wat de Europese verpakkingsverordening betekent voor schoonmaakmiddelen en hun verpakking

De PPWR, voluit de Packaging and Packaging Waste Regulation, is de Europese verpakkingsverordening: Verordening (EU) 2025/40 van 19 december 2024, verschenen in het Publicatieblad op 22 januari 2025 en van toepassing sinds 12 augustus 2026. Als verordening geldt de tekst rechtstreeks in elke lidstaat, zonder Nederlandse invoeringswet.

De verordening regelt de hele levenscyclus van een verpakking: welke stoffen erin mogen, of ze recyclebaar is, hoeveel gerecycled plastic erin zit, hoe ze wordt geëtiketteerd en of ze opnieuw wordt gebruikt. Dat raakt ook de flessen, jerrycans, dozen en pallets waarin schoonmaakmiddelen bij een schoonmaakbedrijf aankomen.

De regels gaan niet tegelijk in. Sinds augustus 2026 gelden de eerste plichten, vooral voor fabrikanten en importeurs. De eisen die de verpakking van schoonmaakmiddelen echt veranderen, volgen in 2028 en 2030.

Wat geldt er sinds 12 augustus 2026?

De Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) somt de eerste verplichtingen op: fabrikanten ronden voor elke verpakking een conformiteitsbeoordeling af, stellen een conformiteitsverklaring op, houden een verpakkingsdossier bij en houden zich aan de grenswaarden voor PFAS. Elk bedrijf moet bovendien bepalen welke rol het in de verpakkingsketen heeft, want die rol bepaalt welke plichten gelden.

Twee stofeisen zijn nu al hard. Voor verpakkingen die met levensmiddelen in contact komen, gelden PFAS-grenswaarden van 25 ppb, 250 ppb voor de som van PFAS en 50 ppm inclusief polymere PFAS. Die eis geldt dus voor voedselverpakkingen, niet voor de fles van een reinigingsmiddel. Voor alle verpakkingen mag de som van lood, cadmium, kwik en zeswaardig chroom niet boven 100 mg/kg uitkomen.

Verpakkingen die vóór 12 augustus 2026 in de handel zijn gebracht, mogen worden opgemaakt. De Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) houdt toezicht. En de RVO waarschuwt: "Niet alle regels zijn al uitgewerkt." Tot en met 2029 volgen nog aanvullende Europese uitvoeringsregels.

Recyclebaar, met gerecycled plastic, en niet groter dan nodig

Het uitgangspunt van de verordening: "Alle verpakkingen die in de handel worden gebracht, moeten recyclebaar zijn." De ontwerpeisen daarvoor gelden vanaf 1 januari 2030, of 24 maanden na de bijbehorende gedelegeerde handelingen als die later komen. Vanaf 2035 moet een verpakking ook in de praktijk op grote schaal gerecycled worden.

Voor kunststof komt daar een minimumgehalte aan gerecycled materiaal bij. Voor de categorie "andere kunststof verpakkingen", waar flessen en jerrycans van niet-voedselproducten onder vallen, is dat 35 procent uiterlijk in 2030 en 65 procent in 2040.

Uiterlijk 1 januari 2030 moet een verpakking zo zijn ontworpen dat "het gewicht en het volume ervan worden beperkt tot het minimum dat nodig is om de functionaliteit ervan te waarborgen". Voor verzamel-, verzend- en webshopverpakkingen mag de lege ruimte vanaf dan maximaal 50 procent zijn.

Eén Europees sorteerlabel vanaf 2028

Vanaf 12 augustus 2028 krijgt elke verpakking een geharmoniseerd etiket met pictogrammen over de materiaalsamenstelling, om het sorteren van afval makkelijker te maken. Volgens de KVK worden de symbolen waarschijnlijk eind 2026 bekendgemaakt. Herbruikbare verpakkingen die vanaf 12 februari 2029 in de handel komen, dragen een etiket dat zegt dat ze herbruikbaar zijn, met een QR-code naar het hergebruiksysteem en de inzamelpunten. De instructie over wat waar hoort, staat dan op de verpakking zelf; hoe je die laat aankomen, lees je onder taal en instructie.

Hergebruik en navullen: wat de verordening wel en niet eist

De PPWR wordt vaak samengevat als een navulplicht. Die navulplicht geldt voor de afhaalsector: horecabedrijven moeten uiterlijk 12 februari 2027 een meegebrachte houder accepteren en uiterlijk 12 februari 2028 een herbruikbare verpakking aanbieden. Voor schoonmaakmiddelen staat er geen navulplicht in de tekst.

Wat er wél staat, gaat over transportverpakking. Vanaf 1 januari 2030 moet van pallets, dozen, kratten, emmers, vaten en bussen die voor vervoer binnen de EU worden gebruikt ten minste 40 procent herbruikbaar zijn binnen een systeem voor hergebruik; voor 2040 is 70 procent het streefcijfer. Vervoer tussen eigen vestigingen moet vanaf 2030 volledig in herbruikbare verpakking. Uitgezonderd zijn onder meer kartonnen dozen en verpakkingen voor gevaarlijke goederen, wat voor een deel van de professionele reinigingsmiddelen relevant is.

Een verbod dat de hotelschoonmaak raakt: vanaf 1 januari 2030 mogen er geen wegwerpverpakkingen meer in de handel komen voor cosmetica, hygiëne- en toiletartikelen die per boeking worden weggegooid, zoals shampooflesjes en zeepzakjes.

Wat betekent dit voor schoonmaakbedrijven?

De verordening richt zich op wie verpakkingen maakt, importeert en in de handel brengt; een schoonmaakbedrijf is meestal gebruiker. De volgende punten zijn onze inschatting, geen letterlijke tekst uit de verordening:

• Bepaal je rol. Koop je middelen buiten de EU in, of laat je een eigen merk vullen? Dan ben je mogelijk importeur of producent, met dossierplicht. De KVK verwijst voor de rolverdeling naar Verpact.
• Check je leverancier. Staan naam en adres van fabrikant of importeur op de verpakking, en is er een conformiteitsverklaring? De KVK noemt dat als controlepunt voor wie verpakte producten inkoopt.
• Reken met 2030. Kratten, emmers en bussen van je leverancier gaan deels over op retoursystemen. Vraag nu al wat dat betekent voor opslag en retour op locatie.
• Concentraten en doseersystemen verkleinen het verpakkingsvolume per gereinigde vierkante meter. De verordening schrijft ze niet voor, maar ze passen bij het doel om verpakking te minimaliseren en horen thuis in je inkoop en selectie.
• Hotelklanten. Bespreek met de opdrachtgever hoe de miniverpakkingen voor 2030 worden vervangen en wat dat betekent voor het kamerprogramma.

Veelgestelde vragen

Geldt de PPWR ook voor een schoonmaakbedrijf dat alleen middelen inkoopt? Beperkt. De eerste plichten liggen bij fabrikanten en importeurs. Als gebruiker controleer je de verpakking en de documenten van je leverancier. Breng je zelf verpakte producten in Nederland in de handel, bijvoorbeeld als importeur, dan registreer je je bij Verpact. Volgens de KVK betaal je boven 50.000 kilo verpakking per jaar een afvalbijdrage, en vanaf 2028 ook daaronder.

Moet ik vanaf nu schoonmaakmiddelen navullen? Nee. De navulverplichting geldt voor de horeca en afhaalsector. Voor schoonmaakmiddelen gelden vanaf 2030 wel de hergebruikdoelen voor transportverpakking en de eisen aan recyclebaarheid en gerecycled materiaal.

Wat verandert er als eerste zichtbaar op de verpakking? Het geharmoniseerde sorteeretiket, vanaf 12 augustus 2028 of later als de uitvoeringshandelingen later komen. Vanaf februari 2029 volgt het etiket voor herbruikbare verpakkingen.

Dit artikel is een samenvatting van de verordening en de toelichtingen zoals die op 21 september 2026 zijn gepubliceerd. Dit artikel is geen juridisch advies.